Pandemi Sürecinde Okul Öncesi Çocuğu

Dünya çapında yaşanan COVİD-19 salgını nedeniyle yaşantımızda olan değişikliklerle gün geçtikçe hayatımızın farklı alanlarına yansıyan etkiler ve farklı duygular yaşıyoruz. Kimi zaman durumu kabullenip alıştığımızı hissederken, kimi zaman da uzayan sürecin getirdiği olumsuz duygularla baş etmeye çalışırken kendimizi bulabiliyoruz.

 

Yaşantımızın birçok yönünün etkilenmesi, belirsizlik, önümüzü görememek, ne tarafa doğru yol alacağını bilememek kaygımızı arttıran bir durum olmaktadır. Bu olağanüstü günlerde kaygılı ve korkulu olmanın çok doğal, hatta şu dönemde gerekli ve işlevsel olduğunu kabul etmek durumundayız.  Zihnimiz böyle belirsizlik durumlarında, bilemediğimiz kısımları kendisi tamamlamaya çalışır. Bu belirsizlikleri doldururken yazdığımız senaryolar, bizim hangi duyguları yaşayacağımızda belirleyicidir. Kaygı ile yaşamak, stres ve kızgınlık duygularını tetikleyebilir. Kaygımızı etkileyen en önemli nokta, durum hakkındaki düşüncelerimiz ve değerlendirmelerimizdir.

 

Olumsuza odaklandığımızda bu duygu bizi aşağı çekerken, daha çok stres, sıkıntı ve gün geçtikçe tahammülsüzlük ve öfke patlamaları yaşamamıza neden olacaktır. Kontrolümüzün dışında gelişen bir durumla yaşamayı öğrenmemizin yanında, bu durumun geçici olduğunu düşünmek ve kontrolümüzde olan kısmında hayatımızı nasıl düzenleyebileceğimize odaklanmak, bizleri ve çocuklarımızı daha iyi hissettirecektir. Yeni oluşan koşullarda hangi davranışlar ve düzenlemelerle bu sürece uyum sağlayacağımızı düşünmek iyi olacaktır. Yaşadığımız duyguların doğal ve olağan olduğunu kabul etmek, ifade edilmesine ve yaşanmasına izin vermek bu zorlayıcı duyguların yönetilmesi ve baş edilebilmesini biraz da olsa kolaylaştıracaktır.

 

Evde Kaldığımız Şu Günlerde Yaşadığımız Sorunları Nasıl Ele Alabiliriz?

 

Yaşanan bu süreç çocukların korkularını tetikleyebilir. Virüs, hastalık ve ölüm ile ilgili sorular sıklıkla gelebilir. Çocuktan gelen sorulara sakin, net ve anlaşılır cevaplar vererek zihnindeki belirsizliği gidermek, bol bol sohbet etmek, duygularını konuşup anlamaya çalışmak, neye ihtiyaç duyduklarını sormak ve uygulanması mümkün öneriler ise yerine getirmeye çalışmak rahatlatıcı olacaktır. Çocukların duygularını ifade etmelerine zemin hazırlamak ve süreç hakkında konuşmalarını sağlamak dışa yansıtmaları açısından önemli olacaktır.

 

Anne baba kaygı yaşasa da, çocuğa hiçbir sorun yokmuş gibi yaklaşmaları, çocuk etkilenmesin diye abartılı ve uygun olmayan aşırı güven verici ifadeler kullanmaları durumunda çocuklar bu durumu sezebilirler. Kendilerinden bir şey saklanıyormuş hissi ve ailelerine duydukları güvenin kaybı, süreci daha endişeli geçirmelerine neden olabilir. Çocuklarımızın yanında süreç hakkında konuşurken endişe verici bir dilden uzak durarak, sakin ve umut verici konuşmalar yapmak hem bizi hem çocuklarımızı daha iyi hissettirecektir.  “Şu an evimizdeyiz, sağlıklıyız, doktorlar, uzmanlar çalışıyorlar, tedavi yolları bulunduğunda eskisi gibi dışarıya çıkabileceğiz.” gibi umut veren ve belirsizliği onun zihninde netleştiren cümleler çocuklara iyi gelecektir.

 

Yapılan araştırmalar çocukların, dünyanın güvenilir bir yer olduğuna inanma ihtiyacında olduklarını göstermektedir. Korona virüs salgınından dolayı etkilenen pek çok insan olduğu ve bu insanlara toplumda yardım edecek kişilerin ve meslek gruplarının olduğunu konuşmak, toplumda kötü durumlar olduğunda birbirimize yardım edebileceğimizi göstermek için bir fırsat olarak kullanılabilir.

 

Okul öncesi çocuklar bir taraftan da anne babalarıyla hiç olmadığı kadar birlikte olmanın keyfini ve rahatlığını yaşamaktadır. Günlük yaşamın koşuşturmasından uzak, daha sakin bir şekilde günlerini geçirmek, onları bu dönemde iyi hissettiren ve keyfini çıkardıkları bir taraf olarak karşımıza çıkmaktadır.

 

Mevcut durumun yeniden yapılandırılarak rutinlerin oluşturulmuş olması çocuğun hayatında büyük önem taşımaktadır. Rutin, bir çocuğun bir sonraki adımın ne olduğunu bilmesini sağladığı için, ona devam etme ve o şeyi yapma güveni verir. Bir yerde rutin varsa, çocuk olayları ve sonuçlarını öngörebilir. İstikrar, çocukların kendilerini daha güvenli hissetmelerini ve olumlu benlik algısı geliştirmelerini sağlar. Çocukların yatma, kalkma ve yemek saatleri ile senkron ve asenkron etkinlik saatlerinin belli olması rahatlatıcı bir düzen sağlayacaktır.

 

Uzaktan eğitimle değişen yeni ev düzenine alışmakta zorluk yaşayan çocuklar olabilir. Bu süreçte “Çok sıkıldım, katılmak istemiyorum” diyebilir, ekran karşısında hareketli olabilirler. Bu noktada alışmaları için zaman tanımak, ekranı açıp sadece izlemesini istemek ve hazır hissettiğinde sözel olarak katılabileceğini söylemek rahatlatacaktır. Okul öncesi çocuklar için yaparak, yaşayarak, tüm duyularını kullanarak, hareket ederek katılabilecekleri öğrenme ortamları daha uygundur. Bu nedenle ekrandaki kısıtlılıkları düşünerek onlara daha esnek yaklaşabiliriz. Senkron çalışmalar için;

  • Evde sabit bir alan belirlemek ve çocuğun her zaman o belirlenen alanda bağlantıya geçmesini sağlamak,
  • Zaman zaman dikkatinin dağılmasının doğal olduğunu bilmek,
  • Zaman zaman cevap vermek istemeyebileceği gerçeğini kabul etmek,
  • Başlarda verdiğiniz desteği yavaş yavaş azaltarak çocuğun kendi öz düzenlemesini sağlamasına alan açmak,

süreci daha kolaylaştırabilir.

 

Bedeni rahatlatmak zihni de rahatlatacağı için evde harekete dayalı oyunlara yer vermek büyük önem taşımaktadır. Çocukların hiç dışarı çıkamadıkları şu dönemde evde oynanabilecek müzikli dans oyunlarına, atlama zıplamalı oyunlara, top ve balon ile oynanabilecek oyunlara yer vermek daha da önem taşımaktadır.

 

Okul öncesi çocukların öz düzenleme becerilerinin gelişimi için bu dönemi fırsata çevirebilirsiniz.  Ev içinde kendiyle ilgili işleri yapmasına fırsat vermek, evin ortak alanlarında yapabileceği görevler vermek, işlerini kendi başlarına yapmaları için onlara zaman yaratmak, başarabileceklerine inanmak ve yapabildiğine odaklanmak, yeterlilik hislerinin güçlenmesini sağlayacaktır.

 

Bireysel görüşmelerimizde bizlere ilettiğiniz bazı soruların yanıtlarını yararlı olması dileğiyle tüm velilerimizle paylaşmak istedik.  Sağlıklı günler diliyoruz.

 

Psikolojik Danışma ve Rehberlik Servisi

 

Kaynakça:

Türkiye Çocuk Ve Genç Psikiyatrisi Derneği Covıd-19 (Korona) Virüs Salgını Sırasında Aile, Çocuk Ve Ergenlere Yönelik Psikososyal Ve Ruhsal Destek Rehberi

https://www.egitimpedia.com/rutinler-cocuklar-icin-neden-onemlidir/